Anaokuluna Başlarken

Siz ve çocuğunuz için yeni bir yaşantı elbette kaygı verici ve çocuğunuzun tepkilerinin neler olabileceğini bilememektesiniz.
Öncelikle çocuğunuzun eğitim alacağı kuruma ve çocuğunuzla ilgilenecek herkese güvenmeli ve kurumu kabul etmelisiniz. Unutmayınız sizin duygu ve düşünceleriniz çocuğunuza yansıyacak çocuğunuzun uyum süreci etkilenecektir.
Bu nedenle tercih ettiğiniz okul öncesi eğitim kurumunu önce siz ebeveynler olarak kabul ediniz.
Yeni durumlar çocuklarda uyum sorunu yaratabilir. Okula yeni başlayan çocuk, ev ortamından veya anne- babadan ayrılma kaygısı yaşayabilir.

Okulun ilk bir iki haftasında çocukta ağlama, okula gitmek istememe, anne-babasından ayrılmamak, yanında kalmalarını istemek gibi davranışlar göstermesi doğaldır. Çünkü çocuk tüm kurallarını bildiği bir ortamdan, henüz hiç bir kuralını bilmediği, tanımadığı kişilerin bulunduğu bir ortama girmektedir. Çoğunlukla koruyucu ve aşırı hoşgörülü aile ortamından gelen çocuklarda bu kaygılar daha yoğun yaşanır.
Bağımsız, kişiliği gelişmiş, güven duygusu pekişmiş çocukların okula uyumu daha kolay olur. Ancak çocuk okul ortamına alıştıktan ve öğretmenlerini tanıdıktan sonra kaygıları ortadan kalkar.
Bazen de, ebeveynler çocuklarından ayrıldıkları için kendileri de suçluluk ve kaygı duyguları ile çocuğun okul korkusunu bilmeyerek de olsa artırırlar. Bu sinyalleri alan çocuk, daha sonra aldığı sinyalleri kolayca kullanarak, okula gitmemek için direnebilir.

Uyum sağlama aşaması boyunca çocuklarda gözlediğimiz tepki çeşitleri değişiklik gösterir.
➢ Bazı çocuklar okula gayet ilgili ve rahat başlar. Hemen grubuna ve arkadaşlarına uyum sağlar ve ebeveynlerini sorgulamadan günlerini geçirir.

➢ Bazıları ilk üç gün ya da bir hafta ilgili ve istekli olur. Okul, onun için park gibidir. Ama sonra birazda annesi ile birlikte olmak ister. Sürekli okula gelmenin anlamını yeni kavrar ve tepki gösterir.

➢ Diğer bazıları ise en baştan itibaren anneden ayrılmak istemez. Sınıfa gelmesini, yanında olmasını, annesinin yedirmesini ister, ağlama gözlenir.

➢ Bazı durumdalar da evde davranış değişiklikleri gösterebilirler. Evde inatlaşma, ağlama krizleri, gece çiş kaçırma gibi. Kaygılanmayın geçici bir süre yaşabilirsiniz kalıcı olmayacaktır.

NASIL DAVRANMALI?
☺ Ailenin göstereceği kararlılık, sabır, okul öncesi eğitime ve başladığı eğitim kurumuna gösterdiği inanç ve güven çocuğun uyumunu kolaylaştırır.

☺ Çocuğun okul hakkındaki olumsuz düşüncelerini anlatmasına fırsat verilmeli, ancak okul hakkında sorgulanmamalıdır. (bugün mutlu muydun? eğlendin mi? yemeğini yedin mi? , seni sevdiler mi? sen sevdin mi? gibi)

☺ Okul hakkında çocuğa açıklama yapmak ve okulu tanıtmak uyumu kolaylaştırır. Okulun her gün gidilmesi gereken oyun, arkadaş ve eğitim yeri olduğu anlatılmalı, ancak abartılmış ve yanlış bilgi verilmemelidir. Aksi durumda çocuk kendisine anlatılanlarla okulda bulduklarını karşılaştırdığında aradığını bulamayacak ve okula güveni kalmayacak, kendisine ağır sorumluluk verildiğini düşünerek okula karşı olumsuz duyguları gelişecektir.

☺ Veli, okul ve personel hakkındaki olumsuz duygu ve düşüncelerini çocuğun yanında konuşmamalı, idare ile iletişime geçmelidir.

☺ Çocuğun anaokulunu reddetmesi halinde, anne-baba, büyükanne veya büyükbaba gibi aileden birinin çocuktan yana tutum göstermesi, ona güç verir ve tepkisi büyür. Okula gidiş tüm aile bireyleri tarafından desteklenmeli ve aile bireyleri uyum içinde olmalıdır.
☺ Çocuk sabahları en kolay kimden ayrılabiliyorsa (duygusal bağı kiminle daha az ise ) o kişi tarafından okula bırakılmalıdır.

☺ Çocuk ile pazarlık yapılmamalı, tembihlenmemeli, ağladığı ya da mutlu olduğu için eleştirel yaklaşılmamalı.

☺ Büyükanne ve büyükbabalar uyum sürecinde okulda olmamalı, uyum sürecini tamamlayıp, okulu ve arkadaşlarını kabul ettikten sonra büyükanne ve büyükbabalar çocuğu okulda ziyaret edebilir ya da okula bırakıp alabilirler.

☺ Çocuğunuzu okula bıraktıktan sonra susup daha sonra da grup etkinliklerine katıldığı söyleniyorsa size, bir sabah çocuğunuzu okula bırakıp kapı kapandıktan sonra gidiyormuş gibi yapıp gitmeden dinleyebilir, ya da bir süre sonra çocuğunuzu sınıf içinde gözlemleyebilirsiniz.

Çocuk okula birlikte geldiği ebeveyni yanında ağlıyor, onun gitmesine izin vermiyor olmasına rağmen; ebeveyni okuldan ayrıldıktan sonra ağlamayı bırakıp, faaliyetlere katılıyorsa; kaygılarını bitirmiş demektir.

KAYGILARI BİTMİŞ OLMASINA RAĞMEN OKULA GELME VEYA GELDİKTEN SONRA ANNE-BABASININ GİTMESİNİ ENGELLEMEYE ÇALIŞAN, DİRENÇ GÖSTEREN ÇOCUKLAR İÇİN UYGULANABİLECEK YÖNTEMLER İSE;

☺ Çocuğu servise ya da okula “bağımlı olmadığı” ebeveyni tarafından getirin.

☺ Okula düzenli devam etmesi konusunda ısrarlı olun. Yakınmaya devam etse bile giyinmesine, servise binmesine, okula gitmesine ve yerleştirilmesine yardım edin. Okula girmesi konusunda sakin ve kararlı davranın.

☺ Okula düzenli devam etmesi ve karşı çıkmaması karşılığında daha sonra verilmek üzere bir takım küçük ödüller sunun. (alışkanlık haline gelmemesine özen gösterin)

☺ Kaygıları hakkında konuşmaya teşvik edin. Ancak sorgulamayın. Duygularını anladığınızı hissettirin. Anlaşıldığını hissetmek çocuğu rahatlatır.

☺ Onu yatıştırın ve sadece belli bir zaman dilimi içinde okulda kalacağını söyleyin.

☺ Ona kendisini alacağınız saati söyleyin ve bu saati geçirmeyin.
☺ Çocuğun okula hazır olması kadar sizin çocuğunuzu anaokuluna vermeye hazır olmanız da önemlidir. Çocuğu anaokuluna verdiğiniz için yalnızlık, çaresizlik, suçluluk, kaygı, çocuğu kaybetme korkusu ve hatta öfke gibi duygular yaşıyorsanız onlarla yüzleşin.
☺ Çocuğunuzun hasta olmasından ya da ruh sağlının etkileneceğinden endişe etmeyin. Unutmayın sizin duygu ve düşüncelerinizden hemen etkilenecektir.
☺ Anaokuluna başladınız ve istenilen süre de çocuğunuz uyum sağlamadı ise hemen kurumdan almayı düşünmeyiniz. Çünkü çocuk üzerinde asıl hatayı yapmış olursunuz. Eğer çocuk kurumu benimseyememiş ise kurum idaresi ile görüşüp, gerekirse hiç ara vermeden çocuğu başka bir kuruma götürmelisiniz. Eğer çocuğu anaokulundan alıp evde kalmasına izin verirseniz bu mücadelenin daha büyüğünü ilköğretim ve diğer öğretim hayatlarında yaşayacağınızı unutmayınız. Çocuğunuzun akademik hayatının başarısız olmasına neden olursunuz.
☺ Elbette zor olan bu süreçte enerjinizi, olumsuz olan duygularla baş etmek için harcayın. Ve önce kendinize, sonra çocuğunuza ve eğitim kurumunuza güvenin.
Siz gözleriniz yaşarmadan çocuğunuzu anaokuluna bırakabildiğiniz zaman, çocuğun da bu ayrılıkla başa çıkabildiğini göreceksiniz. Başarılı olacağınıza inanın ve sevgi ile kalın.
NEBAHAT BOĞUT
Uz. Çocuk Gelişimi Eğitimcisi
Aile Danışmanı